Hoe je jezelf kunt kwijtraken terwijl je voor iedereen klaarstaat

‘Mijn man heeft het al zo vaak tegen me gezegd’, zei ze tegen me terwijl ze bij mij aan de coachtafel zat. ‘Neem toch eens de tijd om iets leuks voor jezelf te doen. Maar eerlijk gezegd zou ik niet eens weten wat ik dan zou moeten doen, omdat ik mezelf eigenlijk ben kwijtgeraakt. En als ik dan kijk naar alles wat er in huis nog moet gebeuren en de stapel was die er nog ligt, dan kies ik er toch maar weer voor om daarmee verder te gaan. Anders blijft dat toch ook maar liggen?’

Misschien herken je het wel. Je bent het zo gewend om klaar te staan voor anderen. Voor je gezin natuurlijk, maar misschien ook voor familie, de kerk, school of je werk. Voor je het weet is je agenda gevuld met allerlei taken en verantwoordelijkheden. Dingen die belangrijk zijn en waarvan je vindt dat je ze hoort te doen. Maar ondertussen blijft er steeds minder ruimte over voor jezelf. Misschien denk je daar liever niet te veel over na. Want als je al jarenlang vooral bezig bent met wat anderen nodig hebben, wordt het steeds lastiger om te voelen wat jij zelf eigenlijk wilt. Waar word jij blij van? Waar krijg jij energie van? Wat vind jij belangrijk? Soms ontdek je dat je daar geen goed antwoord meer op hebt. Alsof je jezelf een beetje bent kwijtgeraakt.

Jezelf kwijtraken?

Wat bedoelen we eigenlijk als we zeggen: ‘Ik ben mezelf een beetje kwijtgeraakt’? Dat ziet er voor iedereen anders uit, maar dit zijn dingen die ik regelmatig hoor van vrouwen in mijn praktijk:

Ik weet niet goed meer wat ik leuk vind.
Ik vind het lastig om keuzes te maken.
Ik heb moeite om tijd voor mezelf vrij te maken.
Ik voel me vaak moe of leeg.
Ik leef vooral op de automatische piloot.
Ik pas me gemakkelijk aan anderen aan.

Vaak is er geen groot probleem of ingrijpende gebeurtenis aan te wijzen. Er is eerder een gevoel dat je ergens onderweg het contact met jezelf bent kwijtgeraakt.

Hoe raak je jezelf kwijt?

Dat gebeurt meestal niet van de ene op de andere dag. Het is vaak een heel geleidelijk proces. Meestal ligt er iets moois aan ten grondslag: liefde, betrokkenheid en zorg voor de mensen om je heen. Je pakt dingen op omdat ze belangrijk zijn. Je helpt omdat je om anderen geeft. En je neemt verantwoordelijkheid omdat je ziet dat iets moet gebeuren.

Veel vrouwen hebben een sterk verantwoordelijkheidsgevoel. Ze signaleren snel wat nodig is en steken graag de handen uit de mouwen. Vaak lijkt het eenvoudiger om iets zelf te doen dan iemand anders te vragen. Maar ongemerkt kan daarin een patroon ontstaan. Mensen raken eraan gewend dat jij het wel oppakt. En jij raakt eraan gewend om jezelf steeds opnieuw aan te passen aan wat er van je gevraagd wordt. Dat eerste stapje van aanpassing is vaak heel logisch. Maar na tientallen kleine stapjes kan het gebeuren dat je steeds minder aandacht hebt voor je eigen wensen en verlangens. Tot je op een dag bewust opmerkt: eigenlijk ben ik langzamerhand mezelf kwijtgeraakt.

Waarom je niet meer goed voelt wat je zelf wilt

Wanneer je jarenlang vooral gericht bent op de behoeften van anderen, krijgen de verlangens van je eigen hart steeds minder aandacht. Misschien vind je het lastig om mensen teleur te stellen. Misschien houd je graag de vrede en vermijd je liever conflicten. Dat kan lange tijd prima werken, zeker als je omringd bent door mensen met wie je veel gemeen hebt. Toch heeft het een keerzijde. Als je steeds afstemt op wat anderen nodig hebben, oefen je eigenlijk steeds minder in het luisteren naar jezelf. En wat je niet gebruikt, wordt vaak zachter. Niet omdat je geen verlangens meer hebt, maar omdat je ze minder bent gaan horen.

Nog een laagje dieper

Voor mij zit de kracht van coaching juist in het onderzoeken van die diepere laag. Bij het Ruimte-voor-mij traject is het juist dat wat zo vaak zo veel inzichten geeft en veranderingen in gang zet. Hoe zijn deze patronen ontstaan? Waarom vind je het bijvoorbeeld zo belangrijk om conflicten te vermijden? Waarom pas je je zo gemakkelijk aan? Wat voel je als je dat eens niet doet? Dat zijn vaak geen eenvoudige vragen. Regelmatig blijkt dat ervaringen uit het verleden hierin nog steeds een rol spelen.

Soms gaat het om grote gebeurtenissen, soms om kleine dingen die toch veel invloed hebben gehad. Zo vertelde iemand dat haar ouders erg conflictmijdend waren geworden door de vele ruzies tussen haar grootouders. Een ander ontdekte dat pesten op de basisschool ervoor had gezorgd dat ze zich altijd zo veel mogelijk probeerde aan te passen aan de groep. Wanneer je zulke patronen gaat herkennen, ontstaat er ruimte om er anders mee om te gaan. Niet door jezelf te veroordelen, maar door beter te begrijpen waarom je doet wat je doet.

Wat zegt de Bijbel hierover?

Bij dit onderwerp speelt vaak ook een geestelijke vraag mee. Jezus zegt immers: ‘Wie achter Mij aan wil komen, moet zichzelf verloochenen en dagelijks zijn kruis op zich nemen en Mij volgen’ (Lukas 9:23). Betekent dat dan dat je jezelf moet wegcijferen?

Ik denk van niet. Zelfverloochening gaat niet over jezelf onbelangrijk vinden. Het gaat over een bewuste keuze om God te volgen, ook wanneer dat iets van je vraagt. Dat is iets anders dan leven vanuit angst voor afwijzing, angst voor conflicten of de overtuiging dat jouw behoeften er niet toe doen. Juist wanneer je God wilt dienen, is het belangrijk om te weten wie Hij jou gemaakt heeft. God heeft jou unieke gaven, talenten en verlangens gegeven. Die mogen er zijn. Daarom is het ook belangrijk om goed voor jezelf te zorgen, voldoende rust te nemen en ruimte te maken voor wat jij nodig hebt. Niet voor niets zegt de Bijbel: ‘Heb je naaste lief als jezelf.’

Opnieuw ontdekken wat jij nodig hebt

Hoe ontdek je opnieuw wie je bent en wat jij nodig hebt, als jij ook moest concluderen: ik ben mezelf kwijtgeraakt? Vaak begint dat niet met grote veranderingen, maar met kleine stappen. Neem af en toe bewust de tijd om stil te staan bij wat je voelt. Probeer niet direct iets op te lossen, maar luister eerst eens naar wat er in je leeft. Misschien helpt een wandeling, een moment van stilte of een tijd van gebed. Vraag jezelf eens af: wat houdt mij bezig? Waar verlang ik naar? Wat geeft mij energie? Wanneer je daar regelmatig bij stilstaat, leer je jezelf opnieuw beter kennen.

Kun je daar wel wat hulp bij gebruiken? Via mijn website kun je gratis het werkboek Moment voor mij downloaden, waarmee je vijf dagen aan de slag gaat met zelfreflectie. Je bent ook van harte welkom voor een gratis Tijd-voor-mij-sessie. Samen kijken we naar wat jou bezighoudt en welke eerste stap helpend kan zijn.