Door Els van den Brink, christelijke coach in hartje Zuid Holland

Perfectionisme lijkt soms wel een virus. Misschien niet zo opvallend als het coronavirus, maar perfectionistisch zijn is wel behoorlijk besmettelijk. Een virus in verschillende varianten, waar sommige vrouwen gevoeliger voor zijn dan andere. Gelukkig kun je je wel wapenen tegen perfectionisme, bijvoorbeeld door aan de slag te gaan met het Ruimte-voor-mij-traject.

Een virus in je denken

Wanneer mensen gevraagd wordt om een negatieve eigenschap van zichzelf te noemen, bijvoorbeeld tijdens een sollicitatiegesprek, dan is ‘perfectionisme’ waarschijnlijk het meest gegeven antwoord. Dat is ook niet zo gek. Indirect wijs je daarmee op een positieve eigenschap van jezelf, namelijk het feit dat je ervan houdt om nauwkeurig te werk te gaan, en kwaliteit te leveren. En dat is inderdaad een mooie eigenschap, waar je trots op kunt zijn. De kunst is alleen om die eigenschap flexibel in te zetten. Ben je zo flexibel dat je alleen zo grondig te werk gaat als de situatie daar om vraagt en je daar de tijd en ruimte voor hebt?

Bij perfectionistisch zijn is het probleem dat die flexibiliteit in zekere mate ontbreekt. Vrouwen die veel last hebben van perfectionisme, willen het liefst èlke taak zo goed mogelijk voltooien, tot in de laatste detail. Het maakt daarbij niet uit of het nu gaat om een grote en belangrijke taak of een kleine en onbelangrijke taak. Ze willen het altijd perfect doen, zowel op momenten dat daar alle tijd en ruimte voor is als op momenten waar dat eigenlijk niet uitkomt. Dat gebrek aan flexibiliteit is precies datgene wat uiteindelijk leidt tot heel veel stress. Bovendien blijft in het achterhoofd continue de vraag opspelen wanneer iets goed genoeg is. Hoe perfect moet iets eigenlijk zijn?

Meerdere varianten van hetzelfde virus

Net zoals het coronavirus komt ook het perfectionisme-virus ondertussen voor in verschillende varianten, die verschillende klachten kunnen veroorzaken. De ene variant zorgt vooral voor perfectionisme als het gaat om werk, dat vrouwen zo perfect mogelijk willen uitvoeren. Andere vrouwen hebben daar bij hun werk niet zo veel last van, maar vinden het wel heel belangrijk om er altijd perfect uit te zien. Zij willen een goede indruk maken op andere mensen. Weer anderen worstelen met name met perfectionisme als het gaat om relaties, om altijd voor mensen klaar te staan en attent te reageren op appjes en berichtjes op sociale media. Of draait het vooral om een perfecte opvoeding van de kinderen of een perfect huishouden.

Welke variant van het virus herken je bij jezelf? Het kan goed zijn om dit voor jezelf na te gaan. Zo kun je er ook gerichter mee aan de slag gaan. In mijn coachpraktijk heb ik een speciale test beschikbaar om te achterhalen hoe perfectionistisch je bent op de verschillende levensgebieden om je hiermee te helpen.

Een kinderziekte?

Wil je dit patroon van perfectionisme bij jezelf doorbreken? Dan is het belangrijk om je af te vragen wanneer je dit virus hebt opgelopen. Het kan zijn dat het ooit begonnen is al een kinderziekte, waar je nooit helemaal vanaf bent gekomen. Bijvoorbeeld omdat je als kind van je ouders, je leerkracht of je klasgenoten direct of indirect de boodschap meekreeg dat je altijd goed moest presteren. Het kan zijn dat die boodschap in jouw gedachten op de achtergrond nog altijd doorwerkt.

Risicofactoren

Sommige vrouwen zijn gevoeliger voor het perfectionisme-virus dan anderen. Bij corona weten we ondertussen dat bijvoorbeeld overgewicht en diabetes risicofactoren zijn voor een ernstiger verloop van de ziekte. Bij het perfectionisme-virus zijn bekende risicofactoren hoogbegaafdheid en hooggevoeligheid (hoogsensitiviteit). Hoogbegaafdheid is een risicofactor omdat hoogbegaafde mensen in hun jeugd vaak minder ervaringen hebben gehad met slechte prestaties. Hierdoor kan het zijn dat ze minder gewend zijn geraakt aan het maken van fouten, en daar ook minder goed mee om kunnen gaan. Ook hoogsensitieve vrouwen zijn meer geneigd perfectionistisch te zijn, met name als het gaat om relaties. In hun geval heeft dat te maken met het feit dat ze veel meer details in hun omgeving opmerken en gevoelens van andere mensen aanvoelen, en geneigd zijn om daar zo veel mogelijk rekening mee te houden.

Het ruimte-voor-mij-traject

Helaas bestaat er geen vaccin tegen het perfectionisme-virus. En ook geen pilletje tegen perfectionistisch zijn. Maar gelukkig kun je je wel tegen wapenen tegen perfectionisme. Omdat het perfectionisme-virus vooral zorgt voor ongezonde denkpatronen, kun je aan de slag gaan om deze denkpatronen te doorbreken. Vaak is het wel handig om daar wat hulp bij te krijgen. Dat kan bijvoorbeeld met het Ruimte-voor-mij-traject. In dit traject neem je o.a. de tijd om stil te staan bij je persoonlijke verleden en ontdek je welke overtuigingen jij onbewust hebt ontwikkeld door de dingen die je hebt meegemaakt. En ontdek je hoe je daar Gods waarheid tegenover kunt zetten. Wil je hier meer over weten en ontdekken wat dit voor jou persoonlijk zou kunnen betekenen? Meld je dan aan voor een gratis Tijd-voor-mij-sessie, dan bekijken we samen welke stappen jij zou kunnen zetten om jouw perfectionisme los te laten.